Người tử tế quanh ta: khi lòng tốt không cần ánh đèn sân khấu
Có những câu chuyện không lên báo lớn. Chỉ là một bình trà đá ở vỉa hè, một chú xe ôm bỏ cuốc chở người đi đẻ miễn phí, một cô bán xôi để nợ cho sinh viên đến cuối tháng.

Minh hoạ: ban biên tập Kind Press vẽ bằng SVG (gốc trong assets/img).
Trên các báo lớn, chuyện tử tế thường được kể qua một vụ cứu người hay một dự án quy mô. Nhưng tử tế ngày thường ở Việt Nam, phần lớn, lại là những việc nhỏ đến mức không ai định gọi tên.
Bình trà đá vỉa hè
Một chiếc thùng nhựa, trong có đá và trà loãng. Dán tờ giấy "Trà đá miễn phí, mời bác đi đường". Người bỏ trà và đá là chủ nhà, cô bán tạp hóa, hay có khi là một hãng taxi cho cả phường. Không ai nói đây là từ thiện. Nhưng vào tháng 6, giữa cái nắng Sài Gòn hay Hà Nội, một ly trà đá ấy có giá riêng.
Báo VnExpress và Tuổi Trẻ nhiều năm qua đã có các bài kể về các bình trà đá, bình nước lọc miễn phí như một nét sinh hoạt đô thị Việt Nam.
Chú xe ôm và cô bán xôi
Trước các bệnh viện phụ sản lớn, có những chú xe ôm, bác tài taxi công khai chuyện mình sẽ chở miễn phí trường hợp sản phụ cần đi gấp. Có bác ghi số điện thoại lên bảng, dán ngay trước cổng. Có bác thì chỉ lặng lẽ không nhận tiền khi gặp.
Ở gần các trường đại học và ký túc xá cũ, một số cô bán xôi, bán cơm bình dân có "quyển sổ" ghi chịu cho sinh viên. Cuối tháng, bố mẹ gửi tiền, sinh viên lên trả. Không lãi, không phạt, chỉ là một cuốn sổ cũ.
Tử tế bền nhất là tử tế không chờ được cảm ơn.
Vì sao những việc nhỏ lại quan trọng?
Các nghiên cứu xã hội học về "vốn xã hội" (social capital), tổng kết trong nhiều tài liệu công khai của Ngân hàng Thế giới và các trường đại học, đều nhắc một điểm: một xã hội mà hàng xóm sẵn sàng giữ đứa trẻ hộ nhau, nhường chỗ cho người già trên xe buýt, để nợ một bữa xôi, là một xã hội có chi phí sống thấp hơn, dù GDP đầu người có thể không cao.
Những việc đó không thay thế được dịch vụ công hay bảo hiểm xã hội. Nhưng nó là lớp đệm, nhất là cho người ở ranh thu nhập, người mới vào thành phố, người đang có biến cố.
Giữ cho nó không mất đi
- Trả tiền nếu có thể. Người để nợ cho bạn hôm nay có thể đang gồng gánh gia đình.
- Không chụp ảnh đưa lên mạng khi chưa hỏi. Người làm việc tốt thường không muốn thành "hot trend".
- Khi mình có điều kiện, tiếp tục một việc nhỏ, một bình nước, một cái tủ sách nhỏ ở hẻm, thay vì đợi làm việc lớn.
Những bài cùng chủ đề: chuyện cái ATM gạo, bát cơm 2.000 đồng, tủ sách về làng.
Nguồn tham khảo
- VnExpress, chuyên mục Đời sống, loạt bài về bình trà đá miễn phí, xe ôm miễn phí
- Tuổi Trẻ Online, bài viết về các "sổ nợ" ở quán ăn bình dân gần ký túc xá
- Ngân hàng Thế giới, tài liệu khái niệm "vốn xã hội" (social capital)